Jumatatu, 11 Juni 2018

KUTANA NA MAULID KIKONDO DAKTARI, WAKILI MBOBEZI WA SHERIA YA MATIBABU


NA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM

MWAKA 1987 wanafunzi wanne kati 200 waliokuwa wakisoma katika Shule ya Msingi Kipampa iliyopo huko Ujiji mkoani Kigoma walichaguliwa kujiunga na masomo ya sekondari.

Maulid Kikondo alikuwa miongoni mwa wanafunzi hao waliochaguliwa na serikali kuendelea na masomo ya sekondari.

“Nilipelekwa Kilosa Agricultural Secondary School iliyoko huko mkoani Morogoro ambako nilisoma kwa miaka minne na nikahitimu kidato cha nne.

“Baada ya hapo nilibahatika tena kuchaguliwa kuingia kidato cha tano katika Shule ya Sekondari Pugu hiyo ilikuwa 1992 nilisoma Fizikia, Kemia na Biolojia (CBG) mwaka 1994 nilihitimu,” anasema.

Kikondo anasema mwaka 1995 alifanikiwa kujiunga na Chuo Kikuu cha Tiba na Sayansi Shirikishi Muhimbili wakati huo kilikuwa bado ni tawi la Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM).

“Nilifanikiwa kusoma masomo ya radiolojia (elimu ya uchunguzi wa magonjwa kwa njia ya mionzi) nilihitimu mwaka 1998,” anasema.

Anasema baadae alijiendeleza kusoma katika Ultra sound, baada ya kumaliza masomo Muhimbili alipata ajira katika Hospitali ya Shiu Hindu Mandal ambako alifanya kazi mwaka 1999 hadi 2002.

Anasema mwaka 2002 aliajiriwa katika Hospitali ya regency idara ya radiolojia ambayo wakati huo ilikuwa ndiyo hospitali pekee iliyokuwa na kipimo cha CT Scan.

Anasema alifanya kazi katika hospitali hiyo hadi Juni, 2003 alipoajiriwa katika Taasisi ya Tiba ya Mifupa Muhimbili (MOI).

“Nikiwa MOI nilichaguliwa kuwa miongoni mwa wataalamu 24 ambao tulitakiwa kuanzisha Taasisi ya Magonjwa ya Moyo, tulipelekwa nchini India mwaka 2005 kujifunza na tulirudi nchini mwaka 2007,” anasema.
Anaongeza “Lakini kabla ya huko kote nilipomaliza elimu yangu ya radiolojia kwa sababu nilikuwa napenda sheria tangu nikiwa sekondari, mwaka 2000 nilianza kujipanga kusoma sheria.

“Nilijiunga pale Chuo Kikuu Huria mwaka 2001 nikaanza masomo na nilihitimu mwaka 2004, nilifaulu vizuri masomo yangu na nilihitimu kwa heshima mwaka 2005 nilifanya mafunzo ya vitendo kazini kama inavyotakiwa katika sheria ndipo nikaenda India,” anasema.

Anasema waliporudi mwaka 2007 aliomba kufanya mitihani ya uwakili ili aweze kufanya kazi hiyo, mwaka 2008 alifanya mtihani wake na Juni, mwaka huo huo  aliapishwa kuwa Wakili wa Mahakama Kuu ya Tanzania.
“Hivyo tangu mwaka huo nimekuwa nikifanya kazi kama wakili, baada ya hapo 2009 nilienda kusoma Ubelgiji, huko nilienda kujiendelea katika taaluma ya radiolojia nilifanya ‘Advance Study’ katika mambo ya ultra sound,” anasema.

Wakili Kikondo anasema mnamo mwaka 2011 alijiunga na Chuo cha Diplomasia ambako alisoma kozi ya Diplomasia ya Uchumi.

“Wakati nikiwa chuoni hapo nilisoma lugha ya Ki-Hispaniola ambayo kila mmoja wetu alipaswa kuisoma, na kabla ya kwenda India niliwahi kusoma pia Kifaransa pale Alliance France,” anasema.

Anaongeza “Hiyo ilinisaidia kwani nilipokwenda Ubelgiji sikusumbuliwa mno na lugha.

Wakili Kikondo anasema alipokuwa nchini India pia alijifunza kozi mbalimbali za komputa

“Mwaka 2014 nilianza kusoma Shahada ya Umahiri katika Usimamizi na Sheria za Fedha katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na nilihitimu mwaka 2016 nikiwa na alama nzuri,” anasema.

Kwanini udaktari kisha sheria

“Wakati sisi tunasoma kuliwa na sera iliyoelekeza wale ambao wanafanya vizuri katika masomo ya sayansi lazima waendelezwe kulingana na masomo hayo.

“Sasa mimi nilikuwa nafanya vizuri katika masomo yote ya sayansi na sanaa, nilikuwa na uwezo mkubwa wa kuzungumza lugha ya kingereza, nilikuwa mwenyekiti wa mdahalo shuleni kwetu na nilikuwa Waziri wa Elimu.

“Kulingana na sera iliyokuwepo wakati ule, ilinilazimu kusoma masomo hayo na ilikuwa vigumu kubadili mchepuo wakati ule,” anasema.

Anasema ameendelea kufanya vema katika ngazi hiyo ya afya hasa katika upande huo wa vipimo vya mionzi hususan Ultra sound.

“Tulifundishwa vizuri mno na sasa nawasaidia watanzania,” anasema.

Anamudu vipi?

“Binafsi naamini ‘The hard way is the only way’ yaani unapoamua kufanya jambo lazima uendelee kung’ang’ania hapo hapo na ndiyo maana niliendelea kung’ang’ania hadi nilipotimiza ndoto yangu ya kuwa mwanasheria,” anasema.

Anaongeza “Hivi sasa mimi ni mtaalamu wa uchunguzi wa magonjwa ya moyo kwa kutumia ultra sound na ni mtaalamu wa kuchunguza magonjwa kwa vipimo vya radiolojia.

“Nimekuwa nikifanya kazi hii tangu mwaka 1999, ninaweza kumudu kazi zote ingawa nalazimika kupangilia muda wangu na kuutumia vema, namshukuru Mwenyezi Mungu ananiwezesha.

“Uzuri ni kwamba katika dunia ya sasa ya sayansi na teknolojia unaweza kufanya jambo lolote kwa kutumia komputa yako.

“Chochote unachohitaji unaweza kukitafuta mtandaoni mradi ujali muda, nasoma mno kupata ‘refference’ mbalimbali kwa njia ya mtandao.

“Inawezekana, ndiyo maana unakuta mtu ni profesa wa uchumi na wakati huo huo profesa wa sheria, wakati ule nasoma niligundua kuna matatizo mengi watu wanapata hasa katika wakati wa kupata matibabu.

“Tatizo naona wengi wanadhani kupata huduma ya matibabu ni kama vile ‘favour’ lakini kumbe ni haki yao, inapotokea amepata matatizo wengi hawajui pa kupata haki zao.

“Ndiyo maana niliamua kubobea zaidi katika sheria ya matibabu ili kuwasaidia hata kwa ushauri, hivyo utaona imekuwa rahisi kwangu kwani tayari ni daktari na wakili sasa nimebobea upande huo wa sheria ya matibabu ili kuwasaidia watu,” anasema.

Anasema hata diplomasia ya uchumi aliyoisoma inamsaidia katika maisha yake kwani amekuwa akitoa ushauri kwa watu mbalimbali pindi wanapotaka kusaini mikataba hasa ile mikubwa.

“Elimu yangu hiyo naitumia hata katika maisha yangu ya kila siku,” anasema Wakili Kikondo.

Kikondo ni nani?

Ni mtoto wa pili kati ya watoto tisa waliozaliwa katika familia ya Mohamed Kikondo na Rukia Maulid yenye makazi yake huko Ujiji mkoani Kigoma. 

Anasema alizaliwa mnamo mwaka 1974 na kwamba katika familia yao hiyo watoto wa kiume walizaliwa sita na wa kike watatu.

Maulid anasema ndoto yake tangu akiwa mdogo ilikuwa kuja kuwa mwanasheria mbobezi.

Sasa ni daktari bingwa wa uchunguzi wa magonjwa ya moyo, na wakili aliyebobea katika upande wa sheria ya matibabu.

Anapatikana kwa simu namba +255 713 304 149 yupo tayari kukusikiliza na kukushauri kisheria.

Jumamosi, 9 Juni 2018

MAMA SAMIA 'AWACHARUKIA' TBA KUSUA-SUA UJENZI MLOGANZILA

NA VERONICA ROMWALD -DAR ES SALAAM

MAKAMU wa Rais, Samia Suluhu Hassan ameshangazwa na Wakala wa Ujenzi Tanzania (TBA kwa kitendo cha kusuasua ujenzi wa mabweni katika Hospitali ya Taaluma na Tiba Mloganzila.

Hayo yamejiri mapema leo wakati makamu huyo wa Rais alipofanya ziara katika hospitali hiyo iliyopo nje kidogo ya jiji la Dar es Salaam.

Amesema nyumba hizo zimekusudiwa kujengwa ili kuwawezesha watumishi kukaa karibu na hospitali ili kurahisisha matibabu.

"Lengo la kuharakishwa kwa ujenzi huo kutaiwezesha hospitali hiyo kufanya udahili kwa wanafunzi wengi zaidi na hivyo Serikali itaweza kuzalisha wataalamu.

“Lakini sioni chochote mimi, TBA sijajua nini kinaendelea pale, nikitoka hapa nataka mnipeleke pale nikajue tatizo ni nini na ninawaahidi nitashirikiana na wahusika huku ili nijue suala hili linakwendaje,” amesema Samia.

Naibu Katibu Mkuu Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia, Profesa James Mdoe, amesema wakati ujenzi huo ukisuasua tayari asilimia 45 ya muda uliotolewa kukamilisha ujenzi huo umepita.

Amesema ujenzi huo unagharimu kiasi cha Sh. bilioni 13.3 na kwamba hadi sasa wameshaipatia TBA kiasi cha Sh. bilioni 3.9 ambazo ni sawa na asilimia 30 ya gharama yote.

Januari 20, mwaka huu, TBA ilipewa kipindi cha wiki moja na Waziri wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Profesa Joyce Ndalichako ihakikishe inarekebisha mapungufu yaliyopo ili iendelee na ujenzi huo.

Profesa Ndalichako alitoa agizo hilo baada ya kukagua na kushuhudia ujenzi huo ukiwa umesimama huku kukiwa na uchimbaji wa msingi pekee katika majengo manne.

Agosti, mwaka jana TBA ilipatiwa kiasi cha Sh. bilioni 3.9 na Wizara ya Elimu kwa ajili ya ujenzi huo wa majengo saba ambayo yangehusisha mabweni mawili ya wanafunzi, jengo la kufundishia, jengo la maktaba, bwalo la chakula, jengo la maabara, jengo la maabara maalum na jengo la kazi za nje.

Pamoja na hayo, Samia ameahidi kuiongezea fedha za dawa hospitali hiyo Sh. milioni 600 mpaka kufikia Sh. milioni 900 ili kukabiliana na changamoto ya upungufu wa dawa hospitalini hapo.

Ameutaka uongozi kuhakikisha wanatumia vizuri fedha zitokanazo na dawa ili kuondokana na changamoto hiyo.

Amemuagiza Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto,Ummy Mwalimu kuongeza kiasi cha Sh. milioni 300 ili kuifanya hospitali hiyo iweze kujiendesha na kupunguza changamoto hiyo.

Alhamisi, 7 Juni 2018

YAI LA KUCHEMSHA LAFAA KWA LISHE KULIKO LA KUKAANGA - DK PEDRO

NA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM
MTIZAMO kwamba ulaji mayai ni hatari kwa afya ya binadamu umekuwako katika jamii nyingi duniani hasa ziishizo katika Bara la Afrika tangu enzi za kale.
Wengi huaminika ulaji wa mayai ni hatari kwa afya kwani huweza kumsababishia mlaji kuishia kupata magonjwa mbalimbali hasa ya moyo baadae katika maisha yake.
Lakini huenda matokeo ya utafiti uliofanyika nchini China hivi karibuni uliohusisha watu 500,000 yakabadili mtizamo huo walionao watu wengi.
Utafiti huo unaeleza, ulaji wa mayai una faida lukuki kwa afya ya mwili wa binadamu na husaidia kumkinga mtu dhidi ya magonjwa mengi ikiwamo hayo ya moyo, saratani na kiharusi.
Kwa mujibu wa watafiti waliofanya utafiti huo wanasema mayai yana virutubisho vingi muhimu ambavyo huhitajika katika mwili wa binadamu.
Wanasema mayai yana ‘utajiri’ mkubwa wa Vitamin A, B, B2, B5, B9, B12 na D pia yana kiwango cha juu cha protini na madini ya lutein na zeaxanthin.
Wanasisitiza kwamba ili mtu apate virutubisho vilivyopo kwenye mayai ili awe na lishe bora na yenye afya ni lazima ale mayai yaliyondaliwa katika namna inayofaa.
“Mtu anaweza kufikiria zaidi kuhusu tahadhari ambazo zimekuwa zikitolea na wataalamu wa lishe na kilichobainika kwamba ulaji wa angalau yai moja kwa siku hakuongezi hatari ya kupata magonjwa ya moyo badala yake kuna faida,” anasema Profesa Nita Forouhi wa Chuo Kikuu cha Cambridge.

Matokeo ya utafiti huo, yamechapishwa katika jarida la masuala ya moyo la Heart, ulifanywa baada ya miaka mingi ya watu kuonyesha dhidi ya ulaji mayai.
Mwaka 2007 wakfu wa Moyo Uingereza (BHF) uliondoa ushauri wake wa kuwataka watu wasile mayai zaidi ya matatu kwa wiki kutokana na kutokea kwa utafiti mpya kuhusu cholesterol.
Kwa mujibu wa ushauri wa Huduma ya Taifa ya Afya Uingereza (NHS), "ingawa mayai yana cholesterol, kiwango cha mafuta kutoka kwa mafuta na vyakula vingine tunavyovila huathiri zaidi kiwango cha chorestrol kwenye damu kuliko kinavyoathirika kutokana na ulaji wa mayai."
Kwa mujibu wa watafiti inaelezwa, kimsingi mayai si chanzo cha matatizo ya kuwepo na kiwango cha juu cha chorestrol kwenye damu bali yale mafuta tunayoyatumia.
Kwa mujibu wa Heart UK, yai la kawaida (58g; 2oz) huwa na mafuta 4.6g na ni robo pekee ya mafuta hayo huwa mafuta mabaya, yaani yale yanayoongeza kiwango cha chorestrol.
Wataalamu wa lishe
Daktari Frankie Phillips wa Chama cha Wataalamu wa Lishe Uingereza anasema “Yai moja au hata mawili kwa siku hutosha kwa mahitaji ya mwili na kwamba watu hawapaswi tena kuwa na wasiwasi juu ya ulaji mayai.
Dkt Phillips anasema onyo pekee watu wanafaa kuzingatia ni kwamba kula chakula cha aina moja pekee kwa wingi kutapelekea miili yao kukosa  madini na virutubisho vingine ambavyo hupatikana kutoka kwenye vyakula hivyo vingine mbali na mayai.
“Kwa sababu ingawa mayai yana protini, lakini mwili hupata pia protini kutoka katika vyakula vingine, jambo la kuzingatia pia ni kwamba ulaji wa vyakula vyenye protini kupindukia vinaweza kupelekea ‘kuwa mzigo kwa figo’.
Kwa kuangazia jinsi tunavyopika mayai, mayai ya kuchemshwa ndiyo bora zaidi.
Wataalamu wengi wa lishe hupinga kukaangwa kwa mayai kwa sababu mara nyingi mafuta hutumiwa na hivyo kiwango cha cholesterol anachokula mtu huongezeka.
Wanasema mayai mabichi au yalivyopikwa kidogo tu pia ni sawa, mradi tu yawe yalitokana kwenye mazingira safi.
Wanasema mayai yaliyopikwa ndiyo njia bora zaidi ya kujikinga na maambukizi na kwamba si vema kununua mayai ambayo yamevunjika kwani yanaweza kuwa yameingiwa uchafu au bakteria.
“Wengi bado wanakumbuka jinsi ya kutumia maji kwenye bakuli kubaini iwapo yai limeharibika au la.
Iwapo litazama, ni bora na lisipozama limeharibika,” wanabainisha.
Wanasema mayai mengi huwa katika kiwango kizuri kwa siku 28 tangu yanapotagwa.
Daktari
Pedro Pallangyo ni Daktari Bingwa wa Magonjwa ya Moyo katika Taasisi ya Moyo Jakaya Kikwete (JKCI) anasema mayai pia yana madini ya zinc, selenium, iodine na phosphorus.
Anasema vitamin hizo huwa na kazi tofauti tofauti katika mwili wa binadamu ambapo vitamin A husaidia mwili wake huhusika kwa upande wa macho kumuwezesha kuona.
“Vitamin D yenyewe huhusika kwenye mifupa, B zina kazi nyingi kwenye vimenyeng’aji mbalimbali ndani ya mwili.
“Mtu akila yai moja maana yake anapata mjumuisho wote wa vitamin na madini muhimu yanayohitajika mwilini,” anasema.
Anasema ule weupe wa yai umerutubishwa kwa kiwango cha juu na protin na kile kiini chake kina mafuta hali inayowafanya wengi kuamini yana cholesterol nyingi.
Anasema kitaalamu mayai yanahusishwa na kuufanya mwili kuwa na afya njema pia huusaidia kujikinga dhidi ya magonjwa mbalimbali.
Kinga saratani ya kizazi
Anasema upo utafiti uliowahi kufanyika nchini Marekani ambao ulionesha mayai yana uwezo mkubwa wa kuwakinga wanawake dhidi ya saratani ya kizazi.
“Utafiti huo ulionesha wanawake wanaokula mayai sita kwa wastani kila wiki, walikuwa na uwezekano mdogo wa kupata saratani ya kizazi kwa kiwango cha asilimia 40 kushuka chini ikilinganishwa na wale wasiokula,” anasema.
Kiharusi
Anasema ulaji wa mayai mara kwa mara husaidia kumkinga mtu dhidi ya kiharusi.
“Kiharusi kimegawanyika katika aina mbili, kuna kile ambacho husababisha kuvilia kwa damu kwenye ubongo, na kile ambacho damu huwa haivilii kwenye ubongo.
“Utafiti ule ulionesha kwa asilimia 26 mayai humsaidia mtu kumkinga dhidi ya kiharusi cha kuvilia damu kwenye ubongo,” anasema.
Moyo na mfumo wa fahamu
Anaongeza “Upo utafiti pia uliowahi kufanyika na 1kuonesha mayai humkinga kwa asilimia 18 muhusika dhidi ya magonjwa ya moyo kuliko wale wasiokula.

Anasema mayai yana madini mengine muhimu ambayo husaidia kuilinda mifupa ya binadamu na kulinda ule mfumo wa fahamu.
“Hasa kipindi ambacho mtu anafikia uzee, mara nyingi hupata ugonjwa wa kutetemeka mwili na kusahau, wale wanaokula mayai mara kwa mara huwa na afya njema na nzuri ya ubongo kuliko wale wasiokula,” anasema.
Afya ya kucha, nywele
Daktari huyo ambaye pia ni mbobezi katika kufanya tafiti mbalimbali anasema ulaji wa mayai pia unahusishwa na kusaidia kuimarisha afya ya nywele na kucha.
“Tafiti zimewahi kuonesha watu wanaokula mayai mara kwa mara wanakuwa na uwezekano mdogo wa kupoteza (kunyonyoka) nywele zao pamoja na kucha wakifikia umri wa utu uzima,” anasema.
Anasema kwa watu wanaougua saratani mara nyingi hupoteza nywele zao hasa wale wanaopata tiba ya mionzi, ikiwa watakula mayai mara kwa mara watapokea ile protin ambayo huhipoteza kutokana na ugonjwa huo.
Unavyopaswa kuyaandaa 
Dk. Pallangyo anasema pamoja na kwamba mayai yana virutubisho hivyo muhimu hata hivyo suala la uandaaji wake ni jambo la kuzingatiwa ili mtu aweze kuvipata vyote.
Anasema kitendo cha kutumia moto mkali au kupika yai kwa muda mrefu kunaua ile protin iliyopo na hivyo kulifanya lisiwe na faida kwa mwili.
Anasema yai likipikwa mno jikoni husababisha kupoteza vile virutubisho vyote muhimu na kulifanya lisiwe na ‘thamani’.
“Kimsingi ikiwa mtu anataka kupata vile virutubisho vyote muhimu ni vizuri akila yai likiwa bichi kabisa, pale vinakuwa havijabadilishwa, lakini likiwekwa jikoni huvipoteza kadiri linavyokuwa linazidi kupikwa,” anasema.
Anafafanua “Yaani yai ambalo linakuwa halijapikwa muda mrefu jikoni ndilo linakuwa limebaki na vile virutubisho kuliko lile lililopikwa kwa muda mrefu.
Anasema tafiti zinaonesha kula wastani wa mayai matano hadi sita kwa wiki moja ni vema, au kula mawili hadi matatu inawezxa kukufanya ukapata kiwango kikubwa cha colestro.
Anasema yai halina madhara lakini madhara hutokea pale linapoandaliwa isivyofaa hasa ule ukaangaji, aidha yai bora zaidi ni lile lililochemshwa kuliko lile lililokaangwa.
“Ikiwa litakaangwa linapaswa kukaangwa na mafuta ya mimea tena ya alzeti na yawekwe kwa kiwango kidogo kwani ya kwake yanajitosheleza na si kukaanga kwa kutumia mafuta ya wanyama,” anasema.
Makala haya kwa mara ya kwanza yametoka leo katika gazeti la MTANZANIA ambalo nalitumikia

MAMA SAMIA ‘AIPA TANO’ HOSPITALI YA CCBRT




Makamu wa Rais, Samia Suluhu Hassan kifurahia jambo na mtoto ambaye amefanyiwa upasuaji na kuwekewa mguu wa bandia hospitalini hapo

NA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM

MAKAMU wa Rais, Samia Suluhu Hassan ameupongeza uongozi na wafanyakazi wa Hospitali ya CCBRT kwa kuendelea kutoa huduma bora za matibabu kwa wananchi.

Pamoja na hayo amesema bado ipo kazi kubwa kuhakikisha jamii inafikishiwa ujumbe kuhusu tatizo la fistula na athari zake kwa afya ya mama na uchumi kwa ujumla.

Mama Samia amesema hayo leo alipozungumza katika viwanja vya Hospitali ya CCBRT ambako alifanya ziara kujionea huduma mbalimbali zinazotolewa hospitalini hapo.

“Mliponifata kuomba kurekodi ule ujumbe ambao unasambaa mtandaoni kwa njia ya sauti na video hata sikuwa naelewa kwa kina kuhusu tatizo hili, mkanieleza na sikujua kwamba kwa kuzungumza kule kungesaidia kufikisha ujumbe , kumbe imesaidia.

“Lakini bado ujumbe unahitajika kupelekwa kwa jamii siku moja nikiwa kwenye mkutano kule Zanzibar wanawake walinifuata na kunihoji kuhusu tatizo la fistula, nikaanza kuwaeleza, utaona namn ambavyo elimu hii inahitajika zaidi hasa katika ngazi ya chini ya jamii tena ile masikini,” amesema.

Ameongeza “Lazima tuwaelimishe kuhusu umuhimu wa kumuacha mtoto akue ndipo aolewe na kubeba mimba kwani tatizo hili linaepukika ikiwa msichana anaachwa kwanza akue na viungo vyake vikomae tayari kwa kuhimili ile hali ya ujauzito,” amesema.

Awali akizungumza Ofisa Mtendaji Mkuu wa CCBRT, Erwin Telemans aliiomba serikali kuipunguzia kodi hospitali hiyo ili iweze kuendelea kutoa huduma bora kwa jamii.

Akizungumza, Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu amesema serikali inakusudia kuirejeshea tena Hospitali ya CCBRT ruzuku kama ilivyokuwa ikipatiwa hapo awali ili kuiwezesha izidi kutoa huduma bora kwa wananchi.

Amesema serikali inatambua mchango mkubwa unaotolewa na hospitali hiyo katika kuhudumia watanzania na kwamba imekuwa itoa huduma bila kujali faida.

Jumatatu, 4 Juni 2018

'TUENDELEE KUPAZA SAUTI KUKABILI JANGA LA AJALI ZA BARABARANI'


Image result for road accident in tanzaniaGari ikiwa imeharibika vibaya baada ya ajali kutokea, picha na mtandao

NA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM

AJALI za barabarani ni janga si tu Tanzania bali duniani kwa ujumla, Shirika la Afya Duniani (WHO) linakadiria kila mwaka watu milioni 1.25 hufariki duniani kwa ajali za barabarani.

Kulingana na Shirika hilo, idadi hiyo ni sawa na vifo vya watu 3,400 kila siku, takwimu za WHO zinaonesha ajali za barabarani zinashika nafasi ya pili miongoni mwa mambo yanayosababisha vifo duniani.

Inakadiriwa asilimia 90 ya ajali hutokea katika nchi zinazoendelea ikilinganishwa na nchi zilizoendelea huku ajali zikionekana kusababisha vifo vingi kuliko hata maambukizi ya virusi vya ukimwi, kifua kikuu na malaria.

Shirika hilo linaeleza kundi linaloathirika zaidi na ajali za barabarani ni watu wenye umri wa kuanzia miaka 15 hadi 29.

Aidha, wengi wao huwa ni watumiaji wengine wa barabara ikiwamo watembea kwa miguu, waendesha pikipiki, baiskeli.

Kwa mujibu wa WHO ajali za barabarani hutokana na sababu mbalimbali hasa za makosa ya kibinadamu kama vile ulevi, mwendokasi, kutokuzingatia sheria za usalama barabarani, kutokuvaa kofia ngumu na kutokufunga mikanda.

Inaelezwa kati ya watu wanne wanaopata ajali kila siku duniani watatu huwa ni wanaume.

Shirika hilo linakadiria nchini Tanzania kila mwaka watu wapatao 16,000 hupoteza maisha kwa ajali za barabarani.

Shirika hilo linazionya nchi zote kwamba ikiwa hatua hazitachukuliwa huenda hali itakuwa mbaya zaidi ifikapo 2030 kuliko ilivyo sasa.

Nimekuwa nikiandika habari za afya kwa muda wa zaidi ya miaka mitano sasa, hiyo imeniwezesha kushuhudia na kuzungumza moja kwa moja (wodini) na watu mbalimbali walioathiriwa na matukio ya ajali.

Wengi wao huwa ni vijana huwa nakutana nao katika Taasisi ya Mifupa Muhimbili (MOI) ambako hufikishwa kwa matibabu.

Nakumbuka vema tukio la ajali ya gongo la mboto ambayo ilihusisha gari la mafuta ambalo lilianguka wakati likijaribu kupisha gari iliyokuwa ikija mbele yake ikiwa mwendo kasi.

Wakati dereva yule akijitahidi kupishana na gari lile lilimshinda akajipata gari yake ikiangukia mtoni, wananchi wakakimbilia kwenda kuchota mafuta na hatimaye baadae yalilipuka na kusababisha maafa.

Niliwaona majeruhi wa ajali ile, akiwamo utingo wa ile gari, nilibahatika kufanya naye mahojiano.. alikuwa na maumivu makali mno.

Kimsingi ajali nyingi hutokea kwa uzembe, maisha ya watu wale yalibadilika tangu pale, wapo waliopoteza viungo vyao na wengine walipoteza kabisa maisha yao.

Mzigo mkubwa kwa familia na Taifa, nguvu kazi zimepotea kutokana na uzembe wa mtu mmoja aliyedaiwa kuwa katika mwendo kasi.

Na ndipo hapo linapokuja wazo la kudhibiti mwendo kasi wa madereva, Jeshi la Polisi kwa namna moja au nyingine linajitahidi mno kutekeleza wajibu wake katika hilo, kwa kutumia ‘tochi’ za usalama barabarani.

Hivi karibuni nilisafiri kutoka Dar es Salaam hadi Morogoro kwa hakika nilifurahia safari yangu, zamani nilikuwa nikisafiri nakuwa na shaka na wasiwasi wa kule ninapokwenda, Je nitafika salama.

Hali imebadilika, angalau sasa ‘wazembe’ wanadhibitiwa hata hivyo haitoshi kusema kwamba tumeweza kubadili tabia.

Nadhani kampeni ya paza sauti ‘imeleta matunda’ lakini bado tunapaswa kuendelea kuelimisha jamii yaani madereva na abiria umuhimu wa kuzingatia alama za usalama barabarani.

Tukifuata kwa hakika alama za usalama barabarani itatusaidia kuepuka ajali zinazoweza kuepukika na hivyo kwa pamoja tukawa tumeokoa maisha ya watu wengi.

Ingawa changamoto inabaki kwa wenzetu wa bodaboda ambao wengi hujifunza vichochoroni na kuingia barabarani.

Hawa huwa hawajali hii ni njia ya abiria waenda kwa miguu au hapa natakiwa kusimama kwa sababu taa iliyowaka ni nyekundu na si ya kijani.

Huwa wanapita tu popote ni haki yao, lakini ndio hao ambao wengi huishia kuletwa MOI huku wakiwa viungo vyao vimeharibika vibaya na hivyo kulazimu madaktari kukata viungo vyao kama sehemu ya matibabu.

Lazima jamii ibadilike na kuheshimu alama za usalama barabarani ili tuepuke ajali za barabarani.

Makala haya kwa mara ya kwanza yametoka leo (Juni 4, 2018) kwenye gazeti la MTANZANIA ambalo nalitumikia

MADENI YA MAREHEMU YANAPASWA KULIPWA YOTE KABLA YA KUGAWA MIRATHI - WAKILI KIKONDO


Image result for LAWNA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM

MIRATHI ni utaratibu unaotumika kugawa mali zilizoachwa duniani na marehemu katika jamii nyingi za kiafrika linapofika suala la kugawa mirathi matatizo mengi huibuka.

Baadhi ya watu huanza kugombea mali za marehemu, mzozo huwa mkubwa na mgumu kuutatua hasa pale inapotokea kwamba marehemu hakuacha wosia.

Wakati mwingine hata anapokuwa ameandika na kuacha wosia ikiwa hakufuata taratibu zinazotakiwa wosia huo hushindwa kutambulika kisheria na hivyo bado huacha matatizo mengi.

Inaelezwa watu wengi hawajui jinsi ya kuandika wosia unaotambulika kisheria ingawa kuna changamoto kwamba wapo wanaoogopa kuandika kwa hofu ya kujichuria kifo.

Pamoja na hayo, MATUKIO NA MAISHA imezungumza na Wakili wa Mahakama Kuu Tanzania, Maulid Kikondo ambaye hapa anaeleza kwa kina kuhusu umuhimu wa wosia na suala zima la mirathi.

Anasema ingawa bado jamii haina uelewa na mwamko wa kutosha katika kuandika wosia na mirathi wapo baadhi ambao huzingatia umuhimu wa mambo hayo hata hivyo bado kuna changamoto.

“Wakati mwingine hata marehemu anapokuwa ameacha wosia na akaandika mirathi yake bado kuna watu wengine hujitokeza na kuyakataa maoni yaliyoachwa na marehemu,” anasema.

Anaongeza “Labda unakuta katika hiyo jamii, walikuwa wakiishi na marehemu kwa mizozo, migogoro inapofika suala la kufuata kile alichokiandika wakati wa uhai wake hawakizingatii.

“Yaani inapotokea amefariki unaweza kukuta hata wale watoto wake ambao labda waligombana naye enzi za uhai wake wanakuja na kuanza kugombea mali za marehemu na unakuta wanataka kuchukua kila kitu chake,” anasema.

Anasema wakati mwingine watu hujitokeza kudai mali za marehemu ingawa enzi za uhai wake walikuwa hawamjali au hata hawaongei naye.

“Ni tofauti kabisa na jamii za nchi zilizoendelea kwamba mtu anapofariki watoto wake wanajua wazi kama walikuwa hawaelewani wanaachana na mali zake.

“Inabidi na sisi kama jamii inabidi tufike mahala tuchague, wakati fulani unaishi na wazazi wako mnakuwa na mizozo mikubwa mara nyingine hata hamtembeleani, hamsalimiani kwa muda mrefu.


“Lakini anapofariki wewe ndiyo wa kwanza kwenda kugombani mali, matokeo yake hata wale wachache ambao waliamua kumsaidia mzazi wako kufanya kila jambo,” anasema Wakili Msomi Kikondo (pichani).

Changamoto

Anasema hali hiyo huzua ‘tafrani’ hasa ikiwa marehemu anakuwa amechagua watu na kuwaandika katika andiko lake la wosia/mirathi kuwagawia mali zake.

“Labda ndiyo waliomsaidia alipokuwa hai anaamua kuwataja ili wagawiwe mali zake ikiwa ni sehemu ya shukran zake kwao, lakini anakuja mtu ambaye hakushiriki chochote naye anataka apatiwe mali, mizozo huanzia hapo,” anabainisha.

Anasema kwa kawaida mizozo huwa mingi kulingana na jinsi jamii inakosa ule uwelewa wa kutosha kuhusu masuala ya kisheria.

“Ukiangalia Sheria ya Usimamizi wa Mirathi Sura 352 inaeleza taratibu zote za usimamizi wa mirathi kuanzia pale mtu anapofariki na jinsi gani ya kufanya lakini ni watu wachache mno wanafahamu.

“Kimsingi inapotokea mtu amefariki jambo la kwanza kujiuliza ni je ameacha wosia au la, ikiwa imetokea wanasema ameacha wosia, swali la pili litakuwa je huo wosia unakubalika kisheria, kwamba taratibu za kuandika zilizingatiwa katika huo wosia au la,” anasema.

Anasema taratibu hizo hutegemea aina ya wosia unaoandikwa, kwa mfano ikiwa anayeandika anajua kusoma na kuandika wakati anauandika huo wosia anatakiwa kuhakikisha unashuhudiwa na watu wawili wazima wenye akili timamu.

Anasema wakati muhusika akiandika na kuusaini wosia huo ni lazima watu hao wamshuhudie akiusaini wosia huo.

Hata hivyo, Wakili Kikondo ambaye amebobea zaidi  katika masuala ya sheria ya matibabu anasema mara nyingi hushuhudia watu wakiandika wosia wodini wakiwa hoi kitandani.

“Wengi nimeona waandika wosia wakiwa hoi kitandani na wakati mwingine unakuta shahidi anakuwa mkewe au ndugu yake wa karibu, kimsingi mke hapaswi kuwa sehemu ya shahidi.

“Matokeo yake, wengi wanapofariki unakuta hakuna mtu anayejua kwamba aliacha wosia au wanapokwenda mahakamani wale mashahidi wanaotajwa wakiulizwa iwapo walishuhudia akiusaini wanasema hawakuwepo,” anasema.
Related image
Anaongeza “Kisheria hapo tayari ni utata na mahakama inaweza kuamuru kwamba kwa kuwa wosia huo haukufuata taratibu hautambuliki kisheria ingawa unaweza kukubaliwa iwapo ndugu na wanafamilia watakubaliana kuuheshimu wosia husika.

“Lakini huwa ni ngumu mno kwa sababu siku zote kwenye jamii zetu tunapoandika wosia tayari humo ndani kuna fukuto unakuta mtu labda amezaa watoto wengi kwa mama tofauti sasa anahofia mizozo itakayotokea anaamua kuandika wosia.

“Wosia wa namna hiyo usipofuata taratibu tayari kuna pande mbili, tatu au zaidi unakuta zinavutana au hata ukoo nao unavutana,” anasema.

Anaongeza “Wosia ukikosewa japo kidogo, lile kosa dogo hukuzwa na kuwa kubwa, inapofika hapo ule wosia hautakubalika mahakamani na itachukuliwa mtu huyo alikufa bila kuacha wosia.

“Kwa uzoefu wangu inapotokea mwanaume amezaa na mwanamke zaidi ya mmoja unakuta kila mama anataka mtoto wake apate urithi zaidi ya mwingine.

“Hata wale waliozaliwa wengi kwa mama mmoja wakati mwingine changamoto hujitokeza, unakuta wametofautiana kielimu, kiuchumi na mambo mengine mengi, ugomvi huwa mkubwa katika baadhi ya familia juu ya mali za marehemu.

“Au kuna baadhi ya makabila, ukoo unaona ni heri mali za marehemu zilithiwe na kaka au mdogo wa marehemu kwamba iendelee kubaki kwenye ukoo kuliko ikirithiwa na watoto wa marehemu wakihofia zitapotea,” anasema.

Hatua za kuchukua

Anasema ikitokea bahati mbaya mirathi inakuwa na shida inabidi familia ya marehemu itumie taratibu zinazotambulika kisheria kudai haki yao.

“Kumbuka ule wosia unaweza kukubalika au kukataliwa, ukikataliwa itachukuliwa ni sawa na mtu yule alifariki bila kuacha wosia, lakini yule anayeandika wosia ni muhimu akumbuke kuandika msimamizi wa mirathi yake.

“Katika kuteua msimamizi wa mirathi inahitaji umakini, inabidi ateue mtu ambaye ni mwadilifu kweli kweli, Ingawa hata asipoteua haibatilishi ule wosia anaouandika,” anabainisha.

Ufunguzi wa kesi

Wakili Kikondo anasema ikiwa marehemu aliacha wosia na katika wosia huo akataja msimamizi wa mirathi yake bado wosia huo unakuwa haufanyi kazi hadi pale unapopelekwa mahakamani.

“Hauwezi kufanya kazi ‘automatic’, lazima kesi ifunguliwe mahakamani, itasikilizwa na mahakama itatoa hukumu yake, yaani haiwezekani yule msimamizi wa mali za marehemu ‘kujitapa’ kwamba ndiye msimamizi ikiwa kesi haijapelekwa mahakamani,” anasema.

Anaongeza “Lazima upitiwe mahakamani, na apitishwe kwamba ndiye msimamizi wa mali hizo kwa sababu baada ya hapo kuna mambo ya msingi ya kufanya juu ya mali hizo.

Hubatilishwa

Wakili Kikondo anasema wosia huweza kubatilishwa lakini muhusika anapoubatilisha ni lazima aandike kwamba anaubatilisha ule wa kwanza aliouandika.

“Inahitaji umakini wa hali ya juu wakati unapoandika wosia na kuuhifadhi, ukizagaa zagaa si jambo zuri na umakini huhitajika pia katika kutafsiri sheria,” anasema.

Anasema mtu anapoandika wosia ni muhimu kubaki na nakala na kwamba huwa unahifadhiwa ama mahakama Kuu, kwa wakili au katika taasisi mbalimbali zinazotambulika kisheria.

“Kwa mfano Tanzania tunaweza kuhifadhi katika RITA lakini unaopeleka huko kuhifadhi lazima mtu (shahidi) wako ajue ili unapofariki aweze kutoa taarifa kule ulipohifadhi kusudi hatua zianze kuchukuliwa,” anasema.

Anaongeza “Ikitokea wosia umebatilishwa na mahakama ile familia ya marehemu hutakiwa kwenda kukaa kikao na ukoo kisha wataandaka muhtasari wa kikao hicho.

“Katika muhtasari huo watatakiwa kutaja mali zote za marehemu na warithi wake pia watateua msimamizi wa mirathi hiyo, lakini kuna tofauti kubwa ya kurithisha na kugawa mirathi.Image result for LAW

Madeni ya marehemu

“Kwa mfano marehemu ikiwa aliacha madeni msimamizi wa mirathi anayeteuliwa hapo huwajibika kulipa madeni yote yaliyoachwa na marehemu.

“Mnapotua msimamizi mteue mtu mwadilifu ingawa zipo sheria zinazosimamia iwapo atachakachua mali za marehemu atahukumiwa kama wanavyohukumiwa wahalifu wengine,” anasema.

Anasema msimamizi wa mirathi anapoteuliwa wanafamilia ni lazima warudi mahakamani ambako hupewa fomu namba moja na kuijaza kuomba usimamizi wa mirathi husika.

“Hapo watalipia gharama za faili na wataambatanisha fomu hiyo na cheti cha kifo au kiapo cha kifo cha marehemu, kisha wataambatanisha ule muhtasari wa kikao,” anasema.

Anasema watatakiwa kutoa tangazo katika gazeti lolote ndani ya siku 90 ili kutoa nafasi kwa wale wanaotilia shaka kuwasilisha malalamiko yao mahakamani.

“Kama hakuna malalamiko mahakama itampitisha yule aliyeteuliwa kusimamia mirathi husika lakini kabla hajagawa mali hizo lazima alipe madeni yote yaliyoachwa na marehemu,” anasisitiza.

Anasema hata hivyo wengi husahau kulipa madeni ya marehemu mara baada ya kukubaliwa kusimamia mirathi.

“Wanapopewa kibali tu huenda kugawa mali na kuwasahau kabisa wale waliokuwa wakimdai marehemu, ni makosa makubwa kisheria,” anasema.

Sheria mbadala

Anasema wakati mwingine sheria ya kidini hasa ya kiislamu huweza kutumika katika suala la usimamizi wa mirathi au sheria ya kimila.

“Lakini ili itumike sheria ya kiislamu ni lazima iwe marehemu alikuwa akiyaishi maisha ya dini hiyo vinginevyo hamuwezi kuitumia, au sheria ya kimila lazima wote wawili wawe wametoka katika kabila moja.

“Lakini ikiwa wameowana kutoka kabila tofauti hapo sheria ya kimila haiwezi kufanya kazi katika kugawa mali za marehemu hata hivyo katika miaka ya hivi karibuni sheria ya kimila imekuwa ikikosa nguvu kwani mambo mengi yanakwenda kinyume na haki za binadamu,” anabainisha.

Maulid Kikondo ni Daktari na Wakili wa Mahakama Kuu Tanzania anapatikana kwa nambari, +255 713 304 149, Unaweza kuwasiliana naye ikiwa unahitaji msaada wa kisheria yupo tayari kukusikiliza.

Alhamisi, 31 Mei 2018

UFAHAMU KWA UNDANI LUPUS UGONJWA UNAOWATESA ZAIDI WANAWAKE KULIKO WANAUME



Picha (na mtandao) inaonesha dalili za ugonjwa huo.

*Ni ugonjwa usiojulikana chanzo chake, hauna tiba

*Huweza kusababisha kuharibika mimba

NA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM

KWA kawaida kinga za mwili humlinda mtu husika dhidi ya magonjwa mbalimbali, hata hivyo wapo baadhi ambao hujipata kinga zao zikishambulia mwili badala ya kuulinda.

Ugonjwa huo kitaalamu huitwa ‘System Lupus Erythematosus (SLE), hadi sasa bado wataalamu wa afya hawajabaini nini hasa husababisha kutokea kwake.

May 3, 2018, Onesmo Mhehwa aliyekuwa Daktari Bingwa wa Usingizi kwa Watoto na Wagonjwa mahututi katika Taasisi ya Moyo Jakaya Kikwete (JKCI) alifariki dunia kutokana na ugonjwa huo.

Simulizi ya mgonjwa

Meneja Utawala, Huduma za Hospitali (HR) katika Taasisi ya Tiba ya Mifupa Muhimbili (MOI), Costansia Lima anasema mwaka 2015 alianza kujihisi vibaya hasa sehemu za kichwa.

“Nilianza kuhisi pia sehemu ya tumbo (eneo la chini) lilianza kuuma, nikaenda kuonana na Medical Director wa Muhimbili nikamueleza, akanipatia daktari wa Neurology, akanichunguza kwa vipimo mbalimbali ikiwamo MRI lakini hakuona tatizo.

“Siku zilivyoenda hali yangu ilizidi kubadilika, nikaanza kupata reaction kwenye ngozi, nikawa napata mabaka meusi, nywele zikaanza kunyofoka nikichana, nikabadilika sura, nilikuwa na hali mbaya.

“Mkurugenzi wa Muhimbili akasema kama imeshindikana kugundulika wanipe rufaa nikapelekwa India, kule nilipata nimonia kali, lakini Mungu alinisaidia nikapata matibabu na nikapata nafuu, nikarejea nyumbani nikapewa dawa za kunisaidia.

“Sikuweza kuzungumza na wale madaktari nilikuwa na hali mbaya, nipo nchini naendelea na matibabu hapa nyumbani, ni wakati sasa jamii ielezwe kwa kina kuhusu ugonjwa huu, inawezekana wanaumwa lakini hawajui kama ni ugonjwa, mimi ilichukua muda mrefu kugundulika,” anasema Lima huku akitokwa machozi.

Mgonjwa mwingine

Tangu mwaka 2007 hadi sasa, Irene Kilumanga ambaye ni mke wa Balozi Chabaka Kilumanga anaishi akisumbuliwa na ugonjwa huo na kwamba dalili zake zinafanana na za malaria, kuhisi homa homa.

Mumewe, Balozi Kilumanga anasema watu wanaougua ugonjwa huo unaweza kuona wanafanya makusudi kutokana na kuugua kwa muda fulani na muda mwingine kuoneka akiwa mzima.

“Kwa mtu ambaye hana imani anaweza kudhani amerogwa kwa sababu anaweza kuwa mzima na ghafla akajikuta ameanguka, mwili unaanza kuishiwa nguvu na anapata maumivu,” anasema.

Anaongeza “Sisi tulimpeleka hospitalini akawa akitibiwa baada ya muda tena anaumwa, tukimrudisha ikawa madaktari wanajaribu kuchunguza kila aina ya ugonwja lakini hawakuweza kubaini kilichokuwa kinamsumbua.
 Image result for dk. mhehwa jkci
Daktari

Kifo cha Dk. Mhehwa (pichani) kimeipa ‘pigo’ JKCI kwani ndiye alikuwa pekee kwa upande wa matibabu ya watoto.

Mkurugenzi Mtendaji wa JKCI, Profesa Mohamed Janabi anasema pamoja na kutojulikana chanzo cha ugonjwa huo hauna tiba.

Anasema hata dalili zake bado hazijathibitika na kwamba hufanana kwa ukaribu na dalili za magonjwa mengine kama vile malaria.

“Wataalamu hata sayansi haijaweza kujua, ile system ya mwili inaugeuka mwili wenyewe, ghafla inaanza kuushambulia kila mahali, kwenye figo, moyo, tumbo chochote wenyewe unadhani ni adui.

“Hauna tiba, mgonjwa akija hospitalini kama anasumbuliwa na bakteria tunampa antibiotics, ikiwa ni virusi nitakupa dawa ya virusi, lakini kwa kawaida mtu anapolalamika kuumwa moja kwa moja tunaangalia labda amepata malaria.

“Lakini akipimwa malaria haionekani, typhoid hana, hapo inabidi achunguzwe zaidi kuliko vipimo vilivyozoeleka na ndipo tunapogundua nini kinamsumbua.
“Tafiti zinaonesha wanawake ndiyo huathiriwa zaidi kuliko wanaume, imefika wakati sisi madaktari tubadili mtazamo wetu tulionao kwa sababu si kila homa ni malaria, tuanze kuchunguza zaidi ya hapo,” anasema Profesa Janabi (Pichani).

Utafiti

Kulingana na mtandao wa Medical News Today, inaelezwa Lupus ni miongoni mwa magonjwa sugu, ambapo kinga za mwili wa binadamu badala ya kumlinda hugeuka na kuanza kumshambulia.

Hali hiyo inapotokea muhusika huhisi maumivu makali, huvimba mwili, homa za mara kwa mara, na baadae viungo vyake vya ndani ikiwamo moyo, figo na mapafu navyo huathiriwa.

Mtandao huo unaeleza, kwa kawaida mfumo wa kinga hutengeneza protin iitwayo ‘antibodies’ ambayo hulinda na kupigana dhidi ya ‘antigens’ kama vile virusi na bakteria.

Lakini, kwa mtu mwenye Lupus mambo huwa kinyume, yaani ule mfumo wake wa kinga wa mwili hushindwa kutofautisha kati ya ‘antigens’ na tishu zilizo bora.

Hali hiyo husababisha mfumo wa kinga kuziamuru ‘antibodies’ kuzishambulia tishu zilizo bora badala ya ‘antigens’ kama inavyopaswa.

Kwa mujibu wa mtandao huo, kitendo hicho ndicho ambacho hupelekea muhusika kupata maumivu makali, uvimbe na kuathirika kwa viungo vyake.

Inaelezwa ugonjwa huo si wa kuambukiza na kwamba umegawanyika katika aina mbalimbali ikiwamo Lupus Erythematosus (SLE) na Lupus Discoid (Cutaneous).
 Related image
Celena Gomez ni msanii mkubwa anayesumbuliwa na ugonjwa huo, 

Mtandao huo unaeleza, Kulingana na Shirika la Lupus la nchini Amerika, watu wapatao milioni 1.5 hadi mbili nchini humo wanakabiliwa na aina mojawapo ya Lupus.

Inaelezwa asilimia 72 ya wamarekani wenye umri wa miaka kati ya 18 hadi 34 hawaufahamu kwa kina ugonjwa huo.

Mtandao huo unaeleza zaidi ya asilimia 90 ya wagonjwa wa Lupus ni wanawake na kwa kawaida huwapata watu walio kati ya umri wa miaka 15 hadi 45.

Dalili zingine

Kulingana na mtandao wa Heath line, watu wenye Lupus figo zao huvimba hali iitwayo kitaalamu ‘nephritis’ huzifanya zishindwe kuchuja taka mwili na kujikuta wakipoteza damu.

Mtandao huo unaeleza, kwa mujibu wa Shirika la Lupus la Amerika, nephritis huanza kujitokeza ndani ya kipindi cha miaka mitano tangu mtu apate ugonjwa huo.

Unaeeleza mtu mwenye Lupus ambaye figo zake zimeanza kushindwa kufanya kazi huvimba miguu, hupata shinikizo la damu, huona chembe chembe za damu kwenye mkojo wake.

Unaeleza wakati mwingine mkojo huonekana kuwa wa rangi nyeusi, huenda haja ndogo mara kwa mara hasa nyakati za usiku na hupata maumivu wakati wa kujisaidia haja ndogo.

Wakati mwingine, mtu mwenye Lupus huugua homa ya matumbo ingawa si wote na wapo ambao hupata ukavu wa midomo au macho na kunyonyoka nywele.

Kwa mujibu wa mtandao huo, wagonjwa wengi wa Lupus upata vipele usoni unaozunguka (butterfly rash).
 Image result for lupus
Kwanini wanawake?

Mtandao huo wa Health Line unaeleza wanawake wanaokabiliwa na ugonjwa huo huonesha dalili pia kipindi cha hedhi na ujauzito.

Hali hiyo inawafanya wanasayansi kuamini kwamba huenda linachochewa zaidi na homoni ya kike (Estrogen) hata hivyo bado tafiti zinahitajika kuthibitisha ukweli wa mtazamo huo.

Mtandao wa Medicine Net unaeleza mjamzito mwenye tatizo la Lupus hupaswa kufuatiliwa hali yake kwa ukaribu zaidi kwani tatizo hilo huweza kupeleka kuharibika kwa mimba.

Visababishi

Pamoja na kuwa bado chanzo chake hakijulikani wala tiba yake haijulikani, hata hivyo wataalamu wa afya wanaamini kwamba huenda ugonjwa huo unatokana na sababu za mabadiliko ya vinasaba na za kimazingira.

Inadhaniwa vitu ambavyo huchangia mtu kupata Lupus ni pamoja na msongo wa mawazo, miale ya jua, matumizi ya dawa za kulevya, maambukizi ya virusi vya Epstein-Barr (kwa watoto) na yale yatokanayo na baadhi ya kemikali, mwanga wa ‘ultraviolet’, matumizi ya sigara na dawa za kutuliza maumivu (antibiotics).

Changamoto zingine

Mtandao wa Health Line unaeleza wagonjwa wa Lupus hukabiliwa pia na tatizo la kushindwa kuganda kwa damu, kuvimba mishipa ya damu, mabadiliko ya tabia, kushindwa kutunza kumbukumbuku, kuvimba mapafu, moyo na hatimaye kiharusi.

Kwa mujibu wa mtandao huo, tafiti zinaonesha watu wanaokabiliwa na ugonjwa huo huweza kuishi nao kwa miaka 40 ikiwa watapata matibabu sahihi.

Mkakati

Dk. Mhehwa (marehemu) amekuwa chanzo cha watu wengi kuanza kuujua ugonjwa huu baada ya kufariki na ndipo nilipoona Profesa  Janabi akiizungumzia nikaona nimtafute ili tushirikiane kuutangaza,” anasema Dk. Kilumanga.

Anasema wanakusudia kuanzisha taasisi ambayo itakuwa ikijishughulisha kutoa elimu kwa umma juu ya ugonjwa huo.

Anasema katika nchi zilizoendelea wanaujua ugonjwa huo wa SLE ambapo kuna siku maalumu ya kuadhimisha ambayo ni May 10 kila mwaka.

“Anasema matibabu dhidi ya ugonjwa huo ni ghali na kwamba vidonge anavyopatiwa mgonjwa si tiba bali humsaidia tu kupunguza yale maumivu anayoyapata ili ugonjwa huo usifikie hatua za juu (acute stage) na kusababisha viungo vyake vya mwili kuanza kushambulia.

Ombi kwa serikali

Balozi Kilumanga anaishauri serikali ianze kuandaa wataalamu watakaobobea kutibu ugonjwa huo tofauti na ilivyo sasa.

Aidha, anaishauri kununua vifaa vya kupimia ugonjwa huo ili watu waweze kugundulika mapema tofauti na ilivyo sasa ambapo wanaenda kugundulika nje ya nchi.

Balozi Chabaka Kilumanga pia anaiomba serikali, kupitia Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto kuangalia kwa undani suala hili ikiwa ni pamoja na kuanzisha kitengo kitakachoangalia ugonjwa huu.

“Aidha, pamoja na kuanzisha kitengo hicho ni muhimu pia kuangalia namna ya kuwapata wataalamu ambapo wataushughulikia ugonjwa huu,” anatoa rai.

Makala haya kwa mara ya kwanza yametoka Mei 31, 2018 katika gazeti la MTANZANIA ambalo nalitumikia.