Jumamosi, 26 Mei 2018

LUPUS UGONJWA USIO NA TIBA UNAOTESA ZAIDI WANAWAKE

Related imagePicha na mtandao

NA VERONICA ROMWALD - DAR ES SALAAM

MEI 8, 2018 Onesmo Mhehwa aliyekuwa Daktari Bingwa wa Usingizi kwa Watoto na Wagonjwa Mahututi katika Taasisi ya Moyo Jakaya Kikwete (JKCI) alifariki dunia.

Akiutangazia umma, Mkurugenzi Mtendaji wa JKCI, Profesa Mohamed Janabi alisema daktari huyo alifariki kutokana na kuugua ugonjwa wa LUPUS ambao hadi sasa wataalamu bado hawajagundua tiba yake.

Kifo cha daktari huyo kimeipa 'pigo' JKCI kwani ndiye aliyekuwa mbobezi pekee kwa upande wa tiba ya usingizi kwa watoto.

Mei 10, kila mwaka nchi zilizoendelea huadhimisha siku ya lupus ambapo jamii hupewa elimu kuhusu ugonjwa huo, hapa nchini bado jamii haina uwelewa wa kutosha.

Makala haya yatakujia kwa kina hivi punde...

Alhamisi, 17 Mei 2018

HAKI YA UZAZI 'SAFARI' YENYE MILIMA NA MABONDE TANZANIA (2)


Image result for PREGNANCYHii ni sehemu ya pili ya ripoti hii ambako katika sehemu ya kwanza wanawake walipata nafasi ya kueleza changamoto walizokatana nazo katika safari yao hii.

Hapa tunaendelea, karibu, Imeandaliwa na Veronica Romwald, aliyekuwa Morogoro


Hivi karibuni tulishuhudia jinsi ambavyo ‘sekeseke’ hilo lilipamba moto kiasi cha baadhi ya viongozi wa serikali kuonekana waziwazi wakiwachukulia hatua wauguzi na wakunga waliodaiwa kutoa lugha zisizofaa kwa wagonjwa kwa kuwaweka rumande.

Hata hivyo, ililazimu Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto kutoa tamko la kuwataka viongozi wa serikali kuziachia mamlaka zinazosimamia maadili ya kitaaluma kuwachukulia hatua watumishi hao kwa kufuata misingi ya sheria, kanuni na taratibu zilizowekwa.

Pamoja na hayo, inadaiwa watumishi wengi wa kike wa kada hizo ndiyo ‘vinara’ wa kutoa lugha chafu kwa wajawazito tangu wanapohudhuria kliniki na hadi kipindi cha kujifungua kuliko watumishi wa jinsia ya kiume.

Rais wa Chama cha Wakunga Tanzania (TAMA). Feddy Mwanga anakiri kwamba wamekuwa wakipokea malalamiko kutoka kwa jamii dhidi ya baadhi ya wakunga.

“Wapo wanaotuhumiwa kutoa lugha zisizofaa na tunapopokea malalamiko tunafuatilia kwa ukaribu na ambaye anakutwa na hatia tunamchukulia hatua kwa mujibu wa sheria,” anabainisha.

Utafiti wafichua mambo

Maurice Hiza ni Ofisa katika Idara ya  Huduma na Ukunga wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto anasema waliamua kufanya uchunguzi wa kina juu ya malalamiko hayo.

“Tulipokea malalamiko mengi mno na tukaamua kufanya uchunguzi wetu wa kina ili kujua je ni kweli au watu walikuwa wakieneza tu uvumi, baada ya uchunguzi wetu tulibaini ni kweli wapo baadhi ya wakunga ambao hutamka lugha zisizofaa wanapokuwa wakihudumia wateja,” anasema.

Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk. Mpoki Ulisubsya anasema wizara ina utaratibu maalum wa kushughulikia kero zinazowapata wafanyakazi wake.

Anasema taratibu hizo zinaendana na sheria za nchi na zimewekwa mahusus kuzishughulikia kero zozote ziwe zimesababishwa na mazingira ya kazi, wafanyakazi wenzao au watu wanaokuja kupata huduma.

“Mara nyingi tunaweza kuwa tunashughulika na watu wanaotoa huduma baada ya wafanyakazi kuja kutoa taarifa kwamba wamefanyiwa jambo fulani au mtu ameona mfanyakazi amefanyiwa jambo akatupa taarifa na sisi tunafuata utaratibu.

“Tunauliza mfanyakazi amefanyiwa jambo gani na lazima tumjue aliyefanya jambo husika, hatua hii imetusaidia mno kutatua kero mbalimbali za wafanyakazi , vile vile mahali pa kazi ni salama kwa sababu ya utaratibu tuliojiwekea wa ndugu, namna ya kuingia katika maeneo ya kazi hata wagonjwa wenyewe.

“kwa hiyo hatutegemei wakunga wanaweza kudharauliwa, kutukanwa na ndugu kwa mazingira ya kawaida ya kazi kwa sababu anaposhughulika na wajawazitokuna utaratibu wao ambao wanausimamia,” anasema.

Dk. Ulisubisya anasema hata hivyo pamekuwa na malalamiko na mengi huyapokea kutoka kwa ndugu wa wagonjwa kulalamikia huduma zinazotolewa hasa kuhusu lugha.

“Hilo tumekuwa tukilishughulikia mno kwa kuhakikisha tunakuwa na huduma rafiki katika maeneo yote,” anabainisha.

Wakunga wafunguka

Wakati jamii ikilalamika na kuwatuhumu baadhi ya wakunga kutotimiza wajibu wao kwa mujibu wa misingi ya taaluma yao.

Wakunga nao wamefunguka na kutoa yale yaliyo moyoni mwao ambapo hapa wanaeleza changamoto mbalimbali wanazokumbana nazo wakati wa kutekeleza majukumu yao ya kila siku.

Akizungumza na MTANZANIA Mariam Japhet, Mkunga wa Hospitali ya Ulanga mkoani Morogoro anasema amefanya kazi hiyo tangu mwaka 1990 na kwamba amekutana na mikasa ya namna nyingi.

“Nakumbuka kuna siku nilipokea mjamzito ambaye mapigo yake ya moyo nay a mtoto yalionekana kushuka mno, nilimjulisha daktari alipokuwa akimfanyia vipimo zaidi yule mama alibaini mtoto alikuwa tayari amefariki dunia.

“Alipofanyiwa upasuaji wa kumtoa mtoto tumboni, alikutwa na tatizo la kichwa kikubwa, basi ndugu aliyekuwa amekuja na mgonjwa alijulishwa lakini alipokuja mumewe hakuwasilisha vizuri maelezo yale aliyopatiwa,” anasema.

Anasema hali hiyo ilisababisha baba wa mtoto husika na baadhi ya ndugu kuanza kulalamika kuwa mtoto wao alikuwa amefariki kutokana na uzembe.

“Ikabidi tutumie ujasiri kumuita baba husika na kumuonesha ule mwili wa mtoto wake alipoangalia na kuona alikuwa na tatizo la kichwa kikubwa aliamini hakukuwa na uzembe uliokuwa umefanyika,” anasema.

Muuguzi mkunga mwandamizi Agnes Mtawa ambaye hivi karibuni ameteuliwa kuwa Msajili wa Baraza la Wakunga Tanzania anasema katika miaka zaidi ya 20 aliyohudumu katika fani hiyo amepitia mambo mengi.

“Katika hospitali niliyokuwa nasimamia, kuna siku aliletwa mjamzito ambaye alifikishwa akiwa amechoka mno na bahati mbaya mtoto alifariki tukiwa zamu ya usiku tutachukua kitenge chake tukastiri mtoto.

“Ndugu walipokuja asubuhi wakabaini kitenge hakikuwepo wakadai kwamba kilikuwa kimeibiwa na wakunga tuliokuwa usiku ule, kwa haraka haraka tulikubaliana tulipe.

“Lakini tulifanya jitihada kuangalia kilienda wapi, tukakagua na kubaini kwamba tulimfungia mtoto baada ya kufariki dunia, ndugu walikuwa tayari wamekasirika hawakuwa na uchungu tena na kifo cha mtoto wao walikuwa na uchungu na kile kitenge.

“Kwa kawaida tulikubaliana kwamba mama akiletwa pale hospitalini (Muhimbili) kila kitu chake alichokuja nacho lazima kiandikwe anapoingia na anapotoka, na hatua hiyo ndiyo ilitusaidia kujua ukweli kwamba kitenge hakikupotea bali alifungiwa mtoto kumsitiri,” anasema.

Itaendelea... Usikose nakala ya gazeti la MTANZANIA ambalo nalitumikia.

HAKI YA UZAZI 'SAFARI' YENYE MILIMA NA MABONDE TANZANIA, (1)

RIPOTI MAALUM

NA VERONICA ROMWALD – ALIYEKUWA MOROGORO

Mei 5, mwaka huu Tanzania iliungana na mataifa mengine duniani kusherehekea Maadhimisho ya Siku ya Wakunga Duniani ambayo kwa mwaka huu yalipewa Kauli mbiu isemayo 'Wakunga ni Chachu  katika Utoaji Huduma bora kwa mama na mtoto'.

Tanzania iliadhimisha siku hii ya pekee, maadhimisho hayo yalifanyika huko mkoani Morogoro katika viwanja vya sabasaba.

Upo msemo wa wahenga usemao, usitukane wakunga na uzazi ungalipo, msemo huu unalenga kuhamasisha jamii kumthamini mkunga kulingana na nafasi yake ‘nyeti’ aliyonayo.

Mkunga ni mtu muhimu mno katika kusaidia kufanikisha kuanza kwa safari ya mwanadamu duniani, huhitajika katika kusaidia na kufuatilia hali ya mama tangu anapogundulika kuwa mjamzito, kipindi cha ujauzito na hadi kujifungua.

Hata baada ya mama kujifungua mkunga huendelea kufuatilia hali yake na mtoto au watoto waliozaliwa hadi wanapofikisha kipindi cha umri wa miaka mitano.

Ili kufanikisha safari hiyo salama mama anapaswa kuanza kuhudhuria kliniki pindi tu anapojihisi kuwa ni mjamzito, ili afya yake na maendeleo ya mtoto aliyepo tumboni ifuatiliwe kwa ukaribu na watumishi wenye ujuzi.

Wapo ambao wanaufananisha uhai wa mwanadamu na ‘bidhaa adimu’ ambayo kamwe mtu hawezi kuipata popote duniani akainunua.

Ni zawadi maalum na ya pekee ambayo Mwenyezi Mungu humjalia kila mmoja kwa mapenzi yake.

Kibaiolojia wataalamu wa afya wanasema uhai wa mwanadamu huanza rasmi pale tu mbegu ya baba inaposafiri hadi kukutana na yai la mama na kutunga mimba, baada ya kujamiiana.

Wanasema suala la uzazi linahusisha jinsi zote mbili (ya kike na kiume) lakini kujifungua mtoto au watoto ni jukumu la msingi la mama, ni haki ya msingi pia ya kila mwanamke duniani.

Wanasema pamoja na hilo siku hizi wengine huweza kutumia njia ya kupandikiza (IVF) kitaalamu na kupata mtoto au watoto hasa wale wanaokabiliwa na matatizo ya uzazi, hayo ni matokeo ya kukua kwa sayansi na teknolojia.

Lakini kiasili, baada ya mbegu na yai kutunga mimba ndani ya mfuko wa uzazi wa mama, mimba hiyo hukua na kuishi humo kwa muda wa miezi tisa.

Inapotimia miezi hiyo tisa mama hujifungua na mtoto au watoto hao huanza rasmi ‘safari’ yao ya maisha hapa duniani, ni tukio la kipekee.

Pamoja na hayo, wanasisitiza afya ya mama na mtoto ni jambo la msingi kuzingatiwa kwani kadiri mtoto anavyokuwa na afya njema ndivyo ambavyo naye atakuwa na uwezo mzuri wa kuzaa (wa kike) au kuzalisha (wa kiume).

Zamani mabibi zetu walilazimika kujifungua kwa msaada wa wakunga wa jadi ingawa hadi sasa bado zipo jamii ambazo hujifungua kwa wakunga hao hata hivyo kutokana na maendeleo ya sayansi na teknolojia wengi leo hii wanajifungua kwa msaada wa wakunga wataalamu.

Pamoja na umuhimu huo wa wakunga kwa miaka ya hivi karibuni baadhi yao wamekuwa wakilalamikiwa na wananchi (wajawazito) na hata jamii kwa ujumla kwamba wanatenda kazi bila kuzingatia misingi ya taaluma yao.

Wapo ambao wanatuhumiwa kuwatolea lugha zisizofaa wajawazito wakati wanapokuwa wakiwahudumia huko kliniki au katika vyumba vya kujifungua (labour).

Simulizi ya Frida

Frida Eliud Mkazi wa Morogoro ni mama wa watoto wawili, anasema mtoto wake wa kwanza alijifungulia katika Hospitali ya Mkoa wa Morogoro mwaka 1998.

Anasema wakati wa ujauzito wake huo wa kwanza alipatwa wasiwasi mwingi wa kuanza kuhudhuria kliniki hasa alipokuwa akikumbuka simulizi alizosimuliwa na wanawake wenzake kuhusu lugha zinazotolewa huko kliniki.

“Walikuwa wakinisimulia jinsi walivyopokelewa katika hospitali walizokwenda kwamba baadhi ya wakunga na wauguzi wanatoa lugha za kuudhi, lakini ilifika mahali nikasema wacha niende tu kwa sababu sina jinsi na lazima nifuatilie maendeleo ya hali yangu na mtoto wangu aliye tumboni.

“Nilianza kuhudhuria kliniki, sitasahau siku ile ya kwanza, muuguzi aliyenipokea hakuwa na lugha nzuri, hata siku nilipokwenda kujifungua mkunga aliyenisaidia naye hakuwa na lugha nzuri, kusema ukweli wapo wanaofanya vema lakini kuna wengine wanawaangusha kwa kufanya yasiyofaa,” anasema.

Anaongeza “Mkunga yule kila nilipomuita aje anisaidie alikuwa akiniambia nisimsumbue, kwamba kuna wengine pia waliokuwa wakihitaji kusaidiwa na yeye hakuwa na uwezo wa kujigawa atusaidie wote.

“Nilipelekwa pale hospitalini usiku sikujifungua hadi ikafika asubuhi, mume wangu alikuja nikamsimulia kilichokuwa kikiendelea, alisikitika mno.

“Lakini hakuwa na jinsi ilibidi wasubiri hadi nilipojifungua majira ya saa nne hivi, tukarudi nyumbani, ujauzito wangu wa pili nilikwenda tena hospitali nyingine ya serikali,” anasema.
Anaongeza “Nilipokelewa na mkunga wa kiume, nilichelewa kujifungua lakini aliendelea kunihudumia kwa upendo na kwa kunithamini mno.

“Alikuwa na lugha nzuri, muda wote alikuwa akija kuniangalia na kunitia moyo kwamba nisiogope, nitajifungua salama kwa kweli nilistaajabu, nikajifungua salama nikarudi nyumbani kwangu na furaha,” anasema.

Anasema hivi sasa ana ujauzito mwingine na kwamba anatamani kwenda kujifungua kwenye hospitali hiyo na anatamani akifika huko apokewe na mkunga wa kiume na si wa kike.

Mama mwingine

Mariam James (50) Mkazi wa Morogoro Mjini ni mama wa watoto watatu, anasema awali alikuwa akiishi Jijini Dar es Salaam eneo la Sinza kwa Remmy.

Anasema alipojihisi kuwa ni mjamzito mnamo mwaka 1990  aliamua kufanya uchunguzi hospitali ipi itamfaa kwa huduma ya kliniki.

“Wanawake wenzangu walishanisimulia changamoto walizokumbana nazo katika hospitali mbalimbali, lakini nikasema kwa kuwa ninahisi ni mjamzito nifanye uchunguzi kwanza hospitali ipi itanifaa nianze kliniki.

“Basi nilikwenda kwanza Hospitali ya Tandale, nikakaa kwenye benchi nikaangalia namna ambavyo wauguzi na wakunga walivyokuwa wakipokea wagonjwa na kuzungumza nao,” anasema.

Anasema hakuridhishwa na watumishi wa hospitali hiyo, hivyo aliondoka tena hadi Hospitali ya Mwananyamala  akakaa kwenye benchi na kufanya tena uchunguzi wake.

“Hapo napo sikuridhika na huduma, nikaondoka hadi Hospitali ya Mnazi Mmoja nikafanya hivyo hivyo, kidogo hapo niliridhishwa na huduma, kulikuwa na wauguzi na wakunga wenye umri wa utu uzima tofauti na kule nilipokwenda awali, walikuwa wakipokea watu kwa kauli nzuri mno.

“Lakini nikasema ngoja niende na Hospitali ya Taifa Muhimbili nikaangalie huduma zilivyo,  huko sikuridhishwa, nikaamua kurudi Mnazi Mmoja wale watumishi wakaniambia muda ulikuwa umekwisha, ilikuwa siku ya ijumaa basi wakanishauri niwahi mapema asubuhi nianze kliniki,” anasema.

Mariam anasema aliondoka akiwa na furaha na kwamba aliwahi mapema jumatatu hospitalini hapo na kuanza kliniki ya uzazi.

“Wale watumishi walikuwa wakiongea nasi kwa lugha nzuri, walikuwa wanahudumia kwa upendo, wanafariji na wanabembelea mtu unajisikia amani muda wote tofauti na wale watumishi wa hospitali zingine ambazo nilikwenda walikuwa wakizungumza vibaya na wagonjwa,” anasema.

Anaongeza “Niliendelea kuhudhuria kliniki Mnazi Mmoja lakini nilipofikia kujifungua walinishauri nitafute hospitali nyingine kwa sababu wakati ule pale walikuwa hawana huduma ya kujifungua bali ya kliniki tu.

“Ingawa nilitamani kujifungulia pale lakini sikuwa na jinsi ilibidi nirudi Mwananyamala nikajifungulia hapo, kusema ukweli jinsi wauguzi na wakunga wenye umri wa utu uzima walivyokuwa wanahudumia ilikuwa tofauti kabisa na wale wenye umri wa ujana wakati huo,” anabainisha.

Anasema hadi sasa anaona kuna utofauti mkubwa kati ya watumishi wenye umri mkubwa jinsi wanavyohudumia wagonjwa na wale watumishi wenye umri mdogo.

“Wenye umri mkubwa wana hudumia kwa upendo zaidi kuliko hawa wenye umri mdogo (wa ujana), kwa msingi huo, ikiwa inawezekana basi naishauri serikali iangalie hii kazi ya uuguzi na ukunga ifanywe na watu wenye umri wa utu uzima kuliko vijana,” anashauri.

Ukweli wa mambo

Pamoja na umuhimu wa kada hii katika sekta ya afya hata hivyo kwa muda mrefu sasa yamekuwako malalamiko kutoka kwa jamii wakidai baadhi yao wamekuwa wakizungumza lugha zisizofaa (za kejeli au matusi) kwa wajawazito hasa wanapokwenda kujifungua.

Itaendelea

SARATANI YA JICHO YATESA WATOTO KANDA YA ZIWA

retinoblastoma-photoPicha (na mtandao) inaonesha dalili za awali za saratani ya Retinoblastoma.

NA VERONICA ROMWALD - DAR ES SALAAM

UTAFITI uliofanywa na Hospitali ya Taifa Muhimbili (MNH) umeonesha watoto wengi wenye saratani ya jicho wanaopokelewa hospitalini hapo wanatoka katika maeneo ya Kanda ya Ziwa. 

Hayo yalielezwa Dar es Salaam jana na Daktari Bingwa wa Magonjwa ya Saratani kwa Watoto wa Muhimbili, Anna Sanyiwa alipozungumza mbele ya Mganga Mkuu wa Serikali walipotoa tamko kuhusu Maadhimisho ya Wiki ya Kuongeza Uelewa kuhusu Saratani ya Jicho (Retinoblastoma). 

"Mwaka 2007 tulifanya utafiti ulionesha hali hiyo na hivi karibuni, mwaka huu tumefanya tena utafiti bado wagonjwa wengi tunapokea kutoka ukanda huo, " alisema. 

Alisema wagonjwa wengi wanatoka maeneo ya vijijini mno hasa mkoa wa  Mwanza, Tabora, Rukwa tena kutoka jamii masikini.

"Hatujajua sababu hasa ni nini lakini mara nyingi saratani hii inatokana na hitilafu ya vinasaba, tunadhani labda pengine na changamoto za mazingira zinachangia, hilo bado hatujajua, " alisema. 

Alisema pamoja na hayo utafiti huo mpya umeonesha matumaini kidogo kuliko ule wa mwaka 2007 kwamba angalau wazazi wameanza kuwahishwa watoto hospitalini.

"Awali walifikishwa wakiwa wamechelewa mno, lakini siku hizi wanaletwa wakiwa na miezi mitano, sita na kuendelea, hata hivyo bado asilimia 85 wanakuja wakiwa wamechelewa kwa  asilimia 40 hupona  na vifo ni asilimia 50," alisema. 

Alisema katika nchi zilizoendelea asilimia 90 ya wagonjwa hupona kwani huwahishwa hospitalini.

"Inabidi tujitahidi kuhamasisha jamii walete watoto tuwachunguze mapema dawa zipo, vifaa vipo na wakiwahi matibabu wanapona, " alisema. 

Akizungumza, Mganga Mkuu wa Serikali, Profesa Mohamed Kambi alisema Retinoblastoma ni saratani inayotokea mara nyingi watoto wakiwa na umri wa mwaka mmoja hadi miaka mitano. 

"Ni tatizo la Kitaifa, hutokea kwenye pazia la fahamu la jicho, inaweza kuathiri jicho moja ama yote mawili iwapo lililoathirika huachwa bila kutibiwa, " alisema. 

Alisema hiyo huharibu jicho lote na kulazimisha jicho kutolewa amazing kuleta kifo baada ya kusambaa katika hatua za mwisho. 

"Kati ya vizazi hai 16,000 hadi 18,000 duniani asilimia moja huwa na saratani ya Retina,  huchangia asilimia tatu ya saratani za watoto duniani kote na kwa Afrika huchangia asilimia 10 hadi 15 ya saratani zote za watoto, idadi ipo sawa kwa wavulana na wasichana, " alisema. 

Alisema takwimu nchini zinaonesha watoto 137 wenye saratani hiyo walionwa kwenye vituo vya kutolea huduma za afya mwaka jana. 

Alisema watoto wanaopewa rufaa na kufika Muhimbili ni wastani wa watoto 80 hadi 100 kila mwaka, wengi hutibiwa Hospitali ya KCMC Moshi.

Alisema maadhimisho ya Wiki ya Saratani ya Retina kwa mwaka 2018 yamebebwa na kauli mbiu isemayo 'Mboni Nyeupe kwenye Jicho la Mtoto ' inaweza kuwa Saratani ya Retinoblastoma. 
 
Habari hii imetoka leo katika gazeti la MTANZANIA ambalo nalitumikia.

SOTE TUWAJIBIKE KUDHIBITI MAGONJWA YA MLIPUKO UKIWAMO EBOLA

Image result for EBOLAMwili wa marehemu anayedhaniwa kufariki kwa Ebola huzikwa na watumishi wa afya waliovalia mavazi maalum ya kujikinga dhidi ya ebola  (Picha na mtandao).

NA VERONICA ROMWALD – DAR ES SALAAM

EBOLA ni miongoni mwa magonjwa ya mlipuko yanayotishia uhai wa viumbe hai hasa binadamu waishio katika Ukanda wa Kusini mwa Jangwa la Sahara.

Mtandao wa Wikipedia unaeleza ugonjwa huo kwamba husababishwa na virusi vya Ebola ambavyo hupelekea tatizo la damu kutoganda na unaua.

Ni ugonjwa hatari ambao husababisha kuvuja kwa damu ndani ya mwili na kutoka kupitia matundu mbalimbali ya nje ikiwamo mdomoni, sikioni, puani na hatimaye kifo.

Inaelezwa kwamba huweza kusambaa kwa haraka kupitia kwa maji maji ya mwili na dalili zake hazitambuliwi kwa urahisi.

Virusi vya Ebola viligunduliwa katika miaka ya nyuma mnamo 1976 katika milipuko miwili ambapo watu 151 walifariki katika enoe la Nzara, Sudan kusini na watu 280 waliofariki katika eneo la Yambuku karibu na mto Ebola uliopewa jina kutokana na ugonjwa huo.

Mlipuko wa Ebola wa mwaka 2014-16 Afrika uliowaua watu 11,300 ulikuwa mbaya zaidi, ulisamba kwenda miji mikuu ya nchi za Guinea, Sierra Leone na Liberia.

Inakadiriwa kati ya watu 10 wanaopata virusi vya Ebola wastani wa watano hadi tisa kati yao hufariki dunia.
Mtu hupata ugonjwa huo kwa kugusa damu au majimaji ambayo yanakuwa yametoka kwa mtu mwenye maambukizi ya ugonjwa huo.

Ama kwa kugusa maiti ya mtu aliyekufa kwa ugonjwa huo, kugusa wanyama (mizoga na wanyama wazima) walioambukizwa kama vile sokwe na swala wa msituni.
April 4, mwaka huu Shirika la Afya Duniani (WHO) ilitangaza kuzuka tena kwa ugonjwa huo huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).

Viliripotiwa visa 30, watu wapatao 18 wamefariki dunia licha ya kwamba ni visa viwili tu ndivyo vilivyothibitishwa kimaabara kwamba vilitokana na  Ebola.

Ugonjwa huo uliripotiwa kutokea huko katika mji wa Biroko ulioko jimbo la Equator ambapo takriban mwaka mmoja uliopita ulitokea mlipuko mwingine ambao ulisababisha vifo vya watu wanne.

Mei 17, mwaka huu, ugonjwa huo uliripotiwa kuanza kusambaa katika eneo jingine jingine nchini humo, Waziri wa afya wa Kongo, Oly Ilunga Kalenga, alithibitisha kisa kimoja huko mjini Mbandaka.

Mji huo unatajwa kuwa na wakazi wengi kiasi cha milioni moja, upo kilomita 130 kutoka eneo ambapo kisa cha kwanza kilithibitishwa mapema mwezi huu.

Mji huo ni muhimu kwa usafiri ukiwa na barabara zinazoelekea mji mkuu Kinshasa, hofu inazidi kuenea wapi kwengine ugonjwa huo utazuka.

Ofisa wa cheo cha juu wa WHO, Peter Salama, alinukuliwa akisema kuanza kusambaa kwa Ebola kwenda Mbandaka kuna-maanisha kuwa huenda kukawa na visa vingine vya milipuko ya ugonjwa huo.

Visa vilivyothibitishwa vya ugonjwa huo vimerekodiwa sehemu tatu kwenye mkoa wa Equateus, kwa mujibu wa WHO.

Wafanyakazi wa afya wametambua watu 430 ambao huenda wakikaribiana na ugonjwa huo na wanajaribu kuwatafuta wengine 4000 ambao wametawanyika kwenda kaskazini magharibi mwa Kongo.

Siku ya Jumatano chanjo kwa ajili ya majaribio dhidi  ya ugonjwa wa ebola iliyotumwa na WHO iliwasili nchini humo huku nyingine ikitarajiwa kuwasili hivi karibuni.
 Image result for WHO GENERAL DIRECTOR
Mkurugenzi wa WHO,  Tedros Adhanom (pichani) alitembelea katika mji wa Bikoro kaskazini magharibi mwa nchi hiyo, kujionea hali halisi na kufanya tathmini namna ya kudhibiti maambukizi ya ugonjwa huo.

WHO hivi sasa inafuatilia kwa ukaribu mlipuko huo wa ugonjwa ambao unaambukizwa kwa njia ya kugusa majimaji yaliyotoka kwa mgonjwa.

Hofu iliyopo sasa ni wapi pengine ugonjwa huo utazuka na kuathiri maeneo mengine duniani, hivyo WHO tayari mashirika mengine yanayofanya kazi nchini humo na yale ya Umoja wa Mataifa yameanza kutuma timu ya waangalizi wao nchini humo ili kufuatilia na kudhibiti usienee.

Kila nchi inapaswa kuhakikisha inafuatilia kwa ukaribu ugonjwa huo na kuimarisha mifumo yake ya ukaguzi wa wageni hasa katika maeneo ya mipakani na viwanja vya ndege ili kuudhibiti.

Waziri wa Afya, Maendleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu anasema tayari wamechukua hatua juu ya hilo.

“Ebola ni kati ya magonjwa yenye hatari ya kusambaa kwa kasi na kuleta madhara makubwa kiafya duniani. Ingawa hadi sasa Tanzania hakuna mgonjwa yeyote aliyehisiwa au kuthibitishwa kuwa na virusi vya ebola, nchi yetu inapata na Kongo na ipo hatarini kuambukizwa kutokana na mwingiliano wa watu wanaosafiri, wanaotoka na kuingia.

“Kwa sababu hizi, tahadhari lazima zichukuliwe, hivyo Wizara inapenda kutahadharisha wananchi juu ya ugonjwa huu katika mikoa yote hasa iliyoko mpakani mwa Kongo ikiwamo Mwanza, Kagera, Kigoma, Katavi, Rukwa na Songwe,” anasema.

Anasema katika mikoa hiyo serikali imeweka uangalizi zaidi kwani ndiko ambako kuna muingiliano mkubwa wa watu hadi kupitia njia ya majini.

“Ingawa kuna changamoto tunaiona hasa kuwapo njia za panya ambazo baadhi ya watu wasio waaminifu huweza kuzitumia lakini pia kuna wahamiaji haramu, lakini tunashirikiana kwa ukaribu na nchi zingine kuudhibiti tukiongozwa na Sheria ya Kimataifa ya Afya (IHR) kila nchi inawajibika,” alisema.
 Image result for EBOLA
Ramani inaonesha maeneo yaliyopo hatarini kupata maambukizi ya ugonjwa huo.

Dalili

Anasema huanza kuonekana kwa mtu aliyeambukizwa baada ya siku mbili hadi 21 tangu alipoambukizwa.

“Hupata homa ya ghafla, hulegea mwili, hupata maumivu ya misuli, kuumwa kichwa na vidonda kooni, mara nyingi dalili hizi hufuatiwa na kutapika, kuharisha, vipele vya ngozi na pia figo na ini hushindwa kufanya kazi,” anasema.

Waziri Ummy anasema ugonjwa huo unaweza kuzuilika kwa mtu kujikinga kwa kuepuka kugusa au kuingiwa na mate, damu, mkojo, jasho, kinyesi, machozi na majimaji mengine yanayotoka mwilini kwa mtu mwenye dalili.

“Kwa kuepuka kushughulikia maiti ya mtu aliyekufa akiwa na dalili za ebola, badala yake watoe taarifa kwa uongozi wa kituo cha huduma za afya kwa ushauri.

“Wananchi waepuke mila na desturi zinazoweza kucheleweha kupata huduma muhimu na kuzidi kueneza ugonjwa huu,” anasema.

Anasema wanapaswa kuzingatia usafi wa mwili, kutoa taarifa mapema kwa viongozi wa serikali na wa huduma za afya katika ngazi zote pale anapotokea mtu mwenye dalili za ebola.
Anasema njia nyingine ya kuubidhiti ugonjwa huo ni kufuatilia kwa ukaribu na kuwatenga wale wanaogundulika kuwa na maambukizi hayo na kuwaweka katika mpango wa ufuatiliaji.

“Yeyote anayekuwa kwenye hatari ya kuambukizwa anafuatiliwa kwa siku 21 na maziko hufanyika kwa uangalizi ili kuudhibiti,” anasema.

Aidha, dunia haiwezi kusahau janga la Afrika magharibi mnamo 2014-16 lililozuka katika kijiji kimoja cha mpakani nchini Guinea, na muathiriwa wa kwanza anadhaniwa kuwa mtoto wa kiume mwenye umri wa miaka miwili aliyefariki duniani mnamo 2013.
 Image result for waziri ummy
Kuhusu chanjo

Waziri Ummy (pichani) anasema bado wanasubiri kupokea taarifa rasmi ya WHO na kusisitiza hadi sasa hakuna mtu aliyehisiwa kuwa na ugonjwa huo nchini.

“Tumeimarisha mfumo wa ufuatiliaji magonjwa, kila siku tunapokea taarifa kuhusu wagonjwa nchi nzima, hadi sasa hakuna taarifa ya mtu aliyehisiwa kuwa na Ebola, tupo salama,” anasema Waziri Ummy.

Ni janga

Magonjwa ya mlipuko sasa ni janga linalotesa nchi zinazoendelea hasa zilizopo kusini mwa Jangwa la Sahara ambako jamii nyingi zinaishi katika ‘dimbwi’ la umasikini.
Pamoja na magonjwa hayo, majanga mengine yanayozikumba nchi hizo ni ya kiasili kama vile ukame, mafuriko na zipo zenye migogoro ya kisiasa.

Mwakilishi Mkazi wa Shirika la Afya Duniani (WHO-Kenya), Dk. James Kojo anasema kati ya majanga ya dharura 100 ya dharura yanayotajwa kila mwaka katika Ukanda huu, mengi ni yale ambayo huusisha magonjwa ya mlipuko ambayo huhitaji ufumbuzi wa haraka.

Kulingana na WHO, kipindupindu ndiyo ugonjwa wa mlipuko unaoonekana kuwa tishio zaidi huchukua kiasi cha asilimia 23 kila mwaka.

WHO inaeleza ni tatizo linalokabili nchi nyingi na kwamba majanga ya asili ni asilimia 17 na asilimia tano huwa ni majanga mengineyo ukiwamo Ebola.

Rai kwa waandishi

Kojo anasema Serikali pekee kupitia wizara ya afya haziwezi kufanya kazi peke yake kukabili magonjwa na kwamba waandishi wa habari wana nafasi kubwa kushirikiana nao kuhakikisha wanatoa taarifa sahihi ili kusaidia jamii.

“Sisi (WHO na Wizara) kazi yetu ni kutoa takwimu lakini hatuwezi kusimulia habari. Ninyi mnao uwezo huo lakini ni muhimu kuhakikisha mnakusanya taarifa kutoka kwa vyanzo sahihi ili kuisaidia jamii hasa jinsi ya kuepuka magonjwa haya,” anatoa rai.

Jumatano, 16 Mei 2018

ASILIMIA 40 YA WATOTO WENYE SARATANI YA JICHO HUPONA TANZANIA

Na Veronica Romwald,  Dar es Salaam

ASILIMIA 40 ya watoto wenye saratani ya jicho (Retinoblastoma) hupona kabisa baada ya kupatiwa matibabu. 

Hata hivyo changamoto ni kwamba asilimia 85 hufikishwa hospitalini wakiwa wamechelewa na ugonjwa ukiwa umeshaanza kusambaa. 

Hayo yameelezwa Dar es Salaam leo na Daktari Bingwa wa Magonjwa ya Saratani kwa Watoto wa Hospitali ya Taifa Muhimbili, Anna Sanyiwa.

"Kutokana na hali hiyo vifo hutokea kwa kiwango cha asilimia 50 tofauti na nchi zilizoendelea ambako kwa kuwa hugundulika mapema uwezekano wa kupona ni zaidi ya asilimia 90, amesema. 

Awali akitoa tamko  kuhusu wiki ya maadhimisho ya saratani ya macho kwa watoto kwa niaba ya Waziri wa Afya,  Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto Ummy Mwalimu, Mganga Mkuu wa Serikali, Profesa Mohamed Kambi amesema jumla ya watoto137 wenye saratani ya jicho (Retinoblastoma) wameonwa katika vituo vya kutolea huduma za afya nchini kwa mwaka 2017.

Amesema kati ya watoto hao 80 hadi 100 hupewa rufaa na kufika kwenye Hospitali ya Taifa ya Muhimbili na wengine hutibiwa KCMC Moshi.

Amewataka watumishi wa afya wa ngazi ya jamii, zahanati , vituo vya afya vya na hospitali za kliniki za mama na mtoto za wilaya kuhakikisha wanawachunguza watoto uakisi wa mwanga kwenye mboni zao kila wanapopelekwa kliniki kufuatiliwa maendeleo ya ukuaji wao ili kupunguza uwepo wa saratani ya macho kwa watoto.

“Iwapo mtoa huduma za afya unahisi kuwa mtoto ana tatizo kwenye jicho usimrudishe nyumbani hadi uhakikishe mtoto huyo ameonwa na mtaalamu wa macho ili kugundua kama ana tatizo kwenye macho yake” amesema Prof. Kambi.

Prof. Kambi amesema katika kuboresha huduma hizo Wizara imeandaa mwongozo ambao utasaidia kuinua uelewa wa wataalamu wa afya ili waweze kuwatambua watoto wenye tatizo hilo na kuwapa rufaa mapema.

Naye  Kaimu Mkurugenzi  wa mpango wa Macho wizara ya Afya Dk. Benadertha Shilio amewashukuru wadau wote wa macho ambao wamekuwa bega kwa bega na Serikali ya Tanzania katika kufanikisha kuboresha huduma za macho kwa watoto.

“Tunawashukuru Rotary Club ya Dar es salaam Oysterbay wakishirikiana na Rotary Club ya Chelsea nchini Uingereza ambao wametoa msaada wa vifaa mbalimbali vya kutibu Saratani ya macho vinavyogharimu kiasi cha Dola za Kimarekani 65,000 na Kampuni ya Pricewaterhouse ya Tanzania ambayo imetoa vifaa vyenye thamani ya shilingi milioni 25 ambavyo vimesambazwa Muhimbili na Mloganzila” amesema Dk.
Shilio.

Maadhimisho ya Wiki ya Saratani ya Macho kwa watoto kwa mwaka 2018 imebeba kauli mbiu isemayo “MBONI NYEUPE KWENYE JICHO LA MTOTO INAWEZA KUWA SARATANI YA MACHO”.